ନିଲମ୍ବନ ହେବେନି ସିଇସି ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର : ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ

ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ କମିସନର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ କମିସନରଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା ଏକପାଖିଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଭିଯୋଗରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିସନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦାୟର ଆବେଦନରେ ମାମଲାର ଏସଆଇଟି ତଦନ୍ତ ଏବଂ ଏସଆଇଆରକୁ ବେଆଇନ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା।ସିଜେଆଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଏକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଆବେଦନରେ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ଭାରତ ସରକାର, ତିନି ନିର୍ବାଚନ କମିସନର, କ୍ୟାବିନେଟ ସଚିବ, ବରିଷ୍ଠ ଉପ ନିର୍ବାଚନ କମିସନର (ଡିଇସି) ମନୀଷ ଗର୍ଗ ଏବଂ ଆଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସୀମା ଖାନ୍ନାଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରି ଜବାବ ମାଗିଛନ୍ତି।ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସୂଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଇସିଆଇଙ୍କର ଉତ୍ତର ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପରେ କୋର୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବେ ଯେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସହମତି ବିନା ସିଇସି କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ତେବେ କୋର୍ଟ ସେଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ବିଚାର କରିପାରିବ। ନୋଟିସ୍ ପରେ ଯଦି ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସହମତି ବିନା ନିଆଯାଇଥିଲା ବୋଲି ସୂଚିତ କରନ୍ତି ତେବେ କୋର୍ଟ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବେ।
ଆବେଦନରେ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ କମିସନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମୂହିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରଣାଳୀକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା। ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିସନର କେଉଁ ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ବାଚନ କମିସନରଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ରିଟ୍ ଅଫ୍ କ୍ୱା ୱାରେଣ୍ଟୋ ଜାରି କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ଆବେଦନରେ ଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨୪ ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ବାଚନ ତଦାରଖ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର କ୍ଷମତା କେବଳ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିସନରଙ୍କ ପାଖରେ ନ୍ୟସ୍ତ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିର୍ବାଚନ କମିସନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି। ଆବେଦନରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିସନର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିସନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି, ସେବା ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଆଇନ, ୨୦୨୩ର ଧାରା ୧୮ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଆଇନ ସାମୂହିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ ଏବଂ ଯେଉଁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ ସହମତି ନାହିଁ ତାହା ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ଭୋଟ୍ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ।
ଆବେଦନ ନିର୍ବାଚନ କମିସନର ସୁଖବୀର ସିଂହ ସାନ୍ଧୁ ଏବଂ ବିବେକ ଜୋଶୀଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ସମସାମୟିକ ଖବର ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଫାଇଲ ନୋଟିଂ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ରୁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିସନଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ବିନା ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅତି କମରେ ୧୪ଟି ଆପତ୍ତି ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ତେବେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ଖବର ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ ଆଧାର କରି କୋର୍ଟ କୌଣସି ରାୟ ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।