Garvita Odia
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର। ଏହି ଅଧିକାର ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବେଞ୍ଚ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ। ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଉଭୟରେ ଅଧିକାର ରହିଛି।ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନଲାଇନ୍ ସେବାରେ ଶିଶୁଙ୍କ ଯୌନ ଶୋଷଣ ସମ୍ପର୍କିତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଏକ ଆବେଦନରେ ରାୟ ଦେଇ କୋର୍ଟ ଏହି ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜେ. ବି. ପାର୍ଦିୱାଲା ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ. ବିନୋଦ ଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ବେଞ୍ଚ ଏପରି ସାମଗ୍ରୀକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ହଟାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ରାୟରେ ବିଚାରପତିମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସଂବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୧ ଏବଂ ୧୯(୧)(ଏ) ଅନୁଯାୟୀ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର। ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂରେଇ ରଖିବା ସେମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ବିପଦ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ବିପଦଜନକ ସାମଗ୍ରୀର ଉପସ୍ଥିତି ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକର ବିଫଳତାକୁ ଦର୍ଶାଏ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଯାଏ, ତେବେ ତାହାର ଖରାପ ପରିଣାମ ଦେଖାଦେଇପାରେ। ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ଲାଟଫର୍ମକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଦ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଏହାସହ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗୁ ହେଲେ ଅନଲାଇନ୍ ଧମକ କିମ୍ବା ଶୋଷଣ ବିଷୟରେ ଶିଶୁମାନେ ନିଜ ଅଭିଭାବକ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଭୟ କରିପାରନ୍ତି।
ବେଞ୍ଚ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ହେଉଛି ଚିନ୍ତାଧାରା, ସୃଜନଶୀଳ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଓ ସୂଚନା ପାଇବାର ଏକ ବଡ଼ ମାଧ୍ୟମ। ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଶିକ୍ଷା ଓ ସୂଚନା ପାଇବାର ଏକମାତ୍ର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରେ। ବିଶେଷ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜମାନଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି।
ଏହି ରାୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ୨୦୨୦ର ‘ଅନୁରାଧା ଭାସିନ୍’ ଏବଂ ୨୦୨୫ର ‘ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରସୂନ୍’ ରାୟର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ରାୟଗୁଡ଼ିକରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଆକ୍ସେସ୍ର ଅଧିକାରକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ବେଞ୍ଚ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୟସ ଆଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ସମ୍ମତି ଓ ନିରୀକ୍ଷଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ। ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଡିଫଲ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ରଖାଯାଇପାରେ, ଯାହାଫଳରେ ସମସ୍ତେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସହଜରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖାଯାଇପାରେ। ଏହାସହ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ‘ଚାଇଲ୍ଡ ମୋଡ୍’ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇପାରେ।
ବେଞ୍ଚ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏଗୁଡ଼ିକ କୋର୍ଟଙ୍କ ସୁପାରିସ୍। ଏହାକୁ କିପରି ଲାଗୁ କରାଯିବ, ସେନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ। ସରକାର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା କ୍ଷତିକାରକ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ କରିପାରିବେ।
କୋର୍ଟ ଶିଶୁଙ୍କ ଯୌନ ଶୋଷଣ ଓ ନିର୍ୟାତନା ସମ୍ପର୍କିତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ହଟାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ଏପରି ଏକ ଜାତୀୟ ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଥିବା ଅବୈଧ ଓ କ୍ଷତିକାରକ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରି ହଟାଇବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
