Garvita Odia
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ ଭିତରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ଆସିଛି । ୪୮ ଦିନ ପରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିଛି । ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଯାଏ ହୋର୍ମୁଜ ଖୋଲା ରହିବ ବୋଲି କହିଛି ଇରାନ । ତେହେରାନର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଅବରୋଧ ଜାରି ରଖିବ । ଏହାକୁ ନେଇ ଇରାନ ପୁଣି ଆମେରିକାକୁ ଧମକ ଦେଇଛି । ଯଦି ଆମେରିକା ଅବରୋଧ ନହଟାଏ ତେବେ ଆକ୍ସନ ନେବୁ ବୋଲି କହିଛି ତେହେରାନ । ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୀର ଷ୍ଟାରମର୍ ଶୁକ୍ରବାର ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜାହାଜର ସ୍ୱାଧୀନତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଏକ ଡଜନରୁ ଅଧିକ ଦେଶ ଏକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମିଶନରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ମିଶନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ଅଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ପ୍ୟାରିସରେ ଏକ ୪୯ ରାଷ୍ଟ୍ର ବୈଠକର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ । ଲେବାନନ୍ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପରେ ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଅରାଘାଚି ଜଳପଥକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଖୋଲା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଇରାନ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡଠାରୁ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ କରିଥିଲେ ।
ଯଦି ଆମେରିକା ତାର ବନ୍ଦରଗୁଡିକର ସାମୁଦ୍ରିକ ଅବରୋଧ ଜାରି ରଖେ, ତେବେ ଇରାନ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବ ବୋଲି ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି । ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଇରାନ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ବନ୍ଦରଗୁଡିକକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା ବନ୍ଦ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଇରାନ ଏକ କଠୋର କୂଟନୈତିକ ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିବ । ଯଦିଓ ଲେବାନନ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ପରେ ଇରାନ ତାର ମନୋଭାବକୁ ନରମ କରିବାକୁ କିଛି ସଙ୍କେତ ଦେଖାଇଛି, ତଥାପି ଏହା ତାର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଦୃଢ ରହିଛି । ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଭିତରେ ହୋର୍ମୁଜ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଟଗ୍ ଅଫ୍ ୱାର୍ ପାଲଟିଛି । ଇରାନ ଆଇଆରଜିସି ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ଜଳପଥରେ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡିକ ଉପରେ ଆମେରିକାର କଟକଣା ଦ୍ୱାରା ଅଟକି ରହିଥିବା ପାଣ୍ଠିକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି । ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ଇସମାଇଲ ବାଘାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ କେବଳ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ଦେଇ ସମ୍ଭବ ହେବ। ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ ସମସ୍ତ ଜାହାଜକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପଡିବ । ବେସାମରିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯିବ । କିନ୍ତୁ ସାମରିକ ଜାହାଜଗୁଡିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କଡ଼ା ବାରଣ କରାଯାଇଛି । ଇରାନ ନିଜକୁ ଏହି ଜଳପଥର ରକ୍ଷକ ବୋଲି ଭାବୁଛି ।
ଇରାନ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଫ୍ରିଜ୍ କରାଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଠିକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ । ଏହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ମଧ୍ୟ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଇରାନର ଜଳପଥ ଖୋଲିବା ଘୋଷଣାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ତଥାପି ଆମେରିକା ନୈସେନା କହିଛି ଯେ, ବୁଡାଜାହଜ ଖଣିରୁ ବିପଦର ପରିଣାମ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି । ବିଶ୍ୱର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗଣର ୨୦ ପ୍ରତିଶ ବହନ କରୁଥିବା ଏହି ରଣନୈତିକ ଜଳପଥ, ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ପରେ ଅବରୋଧିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୀର ଷ୍ଟାରମର କହିଛନ୍ତି, ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁନଃ ଖୋଲିବା ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ । ଏହାକୁ ଆଗକୁ ବଢାଇବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ଲଣ୍ଡନରେ ଏକ ସାମରିକ ଯୋଜନା ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ । ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ମିଶନ ଗଠନ ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଦେଶଗୁଡିକର ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ବଳ ଘୋଷଣା କରାଯିବ । ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଇଟାଲୀର ନେତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଷ୍ଟାରମର ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଢାଞ୍ଚାକୁ ସୁଦୃଢ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ।
ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟର ଛାୟା- ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଅବରୋଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତି ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଉପରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡିଛି । ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସଂଘ ବିଆଇଏମସିଓ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି କି, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଲେନର ସ୍ଥିତି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି । ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରଗୁଡିକ ଲଣ୍ଡନରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଆଗାମୀ ସାମରିକ ବୈଠକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଛି । ଯାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ ଯେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚାପ ଏବଂ ସାମରିତ ମିଶନ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଲାଇନ୍ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ ।
